|
Poprzedni numer "Blok-Notesu Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza", wydany w roku 1999, był numerem podwójnym, 12/13, obecnie zaś - dla uczczenia 210 rocznicy urodzin Adama Mickiewicza - ukazują się dwa kolejne numery: 14 i 15.
Adam Mickiewicz "pisze" już dziś rzadziej. W numerze poprzednim, jubileuszowym, który zawierał pokłosie dwusetnej rocznicy urodzin Wieszcza, opublikowaliśmy sześć nieznanych listów Poety (potem weszły one do tzw. wydania rocznicowego Dzieł przygotowanego przez S.W. Czytelnik), a także dwa dokumenty: Poręczenie dla Banku Emigracji Polskiej w Paryżu oraz podpisany przez Mickiewicza List Rady Szkoły Narodowej Polskiej w Paryżu. Był tam również Mickiewiczowski rękopis przekładu Farysa, który został odnaleziony w archiwum Pierre-Jean Davida d'Angers.
W tym numerze nie znajdzie Czytelnik takich Mickiewiczowskich rewelacji. Reprodukujemy tylko nieznany podpis Mickiewicza na liście obecności uczestników pewnego zebrania w Bibliotece Arsenału z komentarzem Marii Dernałowicz. Godny jest także uwagi inny tekst tej badaczki, dotyczący sygnatur 207 i 208 ze zbiorów rapperswilskich. Cudownym bowiem trafem, uważane za spalone podczas drugiej wojny światowej wraz ze zbiorami rękopiśmiennymi Biblioteki Narodowej, rękopisy te - papiery Franciszka Ksawerego Godebskiego - zostały odnalezione wśród archiwaliów po Arturze Górskim, niedawno zakupionych przez Muzeum Literatury. Są wśród nich listy do Mickiewicza związane z "Trybuną Ludów", list Celiny Mickiewiczowej, a także m.in. listy Franciszka Ksawerego Godebskiego i Franciszka Grzymały ze wzmiankami o Poecie. Zbiór ten został oczywiście przekazany Bibliotece Narodowej.
Numer otwiera zespół listów Joachima Lelewela jako prezesa Komitetu Narodowego Polskiego w Paryżu do Towarzystwa Bazaru Polskiego w Lyonie, odkrytych przez Joannę Pietrzak-Thébault w archiwum lyońskim. Drukujemy znany dotychczas tylko z fragmentu i błędnie odczytywany list George Sand do Wojciecha Grzymały, ale ze znakiem zapytania postawionym przez badaczkę, Marię Dernałowicz. Tekst Wacława Gasztowtta pt. Anhestios. Dalszy ciąg Anhellego publikujemy z komentarzem Barbary Koc. Szczegóły odnalezienia "Albumu Moszyńskiego" wyjaśnia list Elżbiety Łaszkiewiczowej do Marii Danilewicz Zielińskiej, która mi ten dokument przekazała z prośbą o zamieszczenie w "Blok-Notesie" właśnie. Sztambuch Janiny Tarasiewiczowej przedstawia znawca tematu, Andrzej Biernacki. Dział "Materiały" kończą wspomnienia Jana Brzękowskiego o Wandzie Chodasiewicz-Grabowskiej, która jako Nadia Léger stała się wielbicielką ZSRR i życia w tym kraju. Chyba zaciekawi też Czytelnika odnaleziona w archiwum Konstantego A. Jeleńskiego (obecnie w Muzeum Literatury) jego notatka sporządzona po rozmowie z Antonim Słonimskim w 1958 roku.
Wśród artykułów wyróżniłbym tekst Aleksandra Lipatowa Europejski wymiar osobowości twórczej Adama Mickiewicza, wygłoszony na Sesji Mickiewiczowskiej zorganizowanej w 2005 roku przez Muzeum Literatury i Stowarzyszenie Przyjaciół Muzeum w 150 rocznicę śmierci naszego Patrona. Sergiusz Rybczonek, autor ważnego artykułu zamieszczonego w poprzednim "Blok-Notesie", i Włodzimierz Piarwyszyn rysują historię Mickiewiczowskiego Zaosia, które była dyrektorka Muzeum Adama Mickiewicza w Nowogródku koniecznie chciała zdegradować, bo wydawało się jej, że znalazła "właściwe" Zaosie pod Nowogródkiem samym. Dobrosława świerczyńska pochyla się nad egzemplarzami pierwodruków naszego Wieszcza, Zbigniew Sudolski natomiast omawia obecność utworów Mickiewiczowskich w lekturach filomatów, a niżej podpisany powraca do nowogródzkich obchodów 200 rocznicy urodzin Mickiewicza. O Adolfie Januszkiewiczu i lordzie Byronie pisze Barbara Koc. Zwracam uwagę na artykuł Sławomira Kędzierskiego Listy Bułharyna, czyli rzecz o donosach oraz pracę Małgorzaty Grąbczewskiej o fotografiach księcia Adama Jerzego Czartoryskiego autorstwa słynnego Nadara.
Ciekawe materiały przynosi dział "Miscellanea". Stanisław Makowski w dwóch tekstach prezentuje pośmiertny portret oraz zapomniany projekt plakiety autora Kordiana. W sąsiedztwie tych prac reprodukujemy Akt erekcyjny budowy pomnika Juliusza Słowackiego w Warszawie z podpisem papieża Jana Pawła II na początku dokumentu. Hołd polskich wielbicieli Ibsena wysłany do autora Peer Gynta z okazji jego 77 urodzin i podanie o paszport Gustawa Olizara omawia niżej podpisany.
Dział "Wokół muzeum" otwiera Projekt muzeum literatury, jaki warszawskiemu Ratuszowi w 1939 roku przesłał Jan Parandowski. Ponadto Zdzisław Najder odsłania kulisy starań o utworzenie muzeum Josepha Conrada w Berdyczowie, a Jolanta Pol przedstawia koncepcję pierwszego polskiego muzeum Witolda Gombrowicza we Wsoli. Maria śledzianowska natomiast omawia plan zorganizowania muzeum autora Ferdydurke we francuskim Vence, podjęty wspólnie przez merostwo tego miasta i Muzeum Literatury pod patronatem ministerstw kultury obu państw. Jerzy Surwiło pisze zaś o Muzeum Mickiewiczowskim w Wilnie.
W dziale "Polemiki" piszący te słowa wypowiada się raz jeszcze w sprawie rzekomo żydowskiej matki Mickiewicza, a i Jerzy Narbutt wtrąca swoje dwa słowa. Zapomniane dziedzictwo kresowe natomiast, to tytuł polemicznego tekstu Adama Wiercińskiego, na który również chciałbym zwrócić uwagę Czytelnika.
Wśród wspomnień specjalną wartość niesie tekst Jerzego Pelca, bliskiego współpracownika znakomitego uczonego, Wacława Borowego - o ostatnich latach jego życia. Spotkania z Jerzym Giedroyciem wspomina niżej podpisany, a Tymona Terleckiego przedstawia Nina Taylor-Terlecka. Hanna Szawankowska wraca do jubileuszu dziewięćdzisięciolecia Juliusza Wiktora Gomulickiego w naszym Muzeum, natomiast Maria Dernałowicz kreśli sylwetkę prof. Zofii Stefanowskiej.
Tom zamyka wyjątkowo obszerny dział nekrologów, którymi pragnęliśmy upamiętnić Pracowników, Współpracowników oraz Przyjaciół Muzeum Literatury, zmarłych w ostatnich latach.
W drugim tomie publikujemy materiały dotyczące jubileuszu pięćdziesięciolecia naszego Muzeum, który obchodziliśmy w 2002 roku, oraz Kalendarium za lata 1999-2008 sumiennie opracowane, tym razem przez Barbarę Riss.
Janusz Odrowąż-Pieniążek
"Blok-Notesu Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza" nr 14
Zawartość:
Joachim Lelewel, Listy do Towarzystwa Bazaru Polskiego w Lyonie
opracowała Joanna Pietrzak-Thébault
Maria Dernałowicz
Koledzy Adama Mickiewicza w Bibliotece Arsenału
(O liście obecności z podpisem Poety)
George Sand, List do Wojciecha Grzymały (?)
opracowała Maria Dernałowicz
Wacław Gasztowtt, Anhestios. Anhellego ciąg dalaszy
opracowała Barbara Koc
"Album Moszyńskiego" raz jeszcze.
List Elżbiety Łaszkiewiczowej do Marii Danilewicz Zielińskiej
opracował Janusz Odrowąż-Pieniążek
Sztambuch Janiny Tarasiewiczowej
opracował Andrzej Biernacki
Jan Brzękowski, Wspomnienia ostatnie
opracowała Małgorzata Wichowska
Konstanty A. Jeleński, Rozmowa ze Słonimskim
opracował Janusz Odrowąż-Pieniążek
Maria Dernałowicz, Sygnatury 207 i 208 ze zbiorów raperswilskich
Sergiusz Rybczonok, Włodzimierz Piarwyszyn, Z dziejów Zaosia
Aleksander W. Lipatow, Europejski wymiar osobowości twórczej
Adama Mickiewicza
Dobrosława świerczyńska, Nad egzemplarzami pierwodruków
Mickiewicza
Zbigniew Sudolski, Mickiewicz w lekturach filomatów
Janusz Odrowąż-Pieniążek, Mickiewicz i Nowogródek
Małgorzata Maria Grąbczewska, Adam Jerzy Czartoryski w obiektywie
Nadara
Barbara Koc, Adolf Januszkiewicz, nowa sztuka i Byron
Sławomir Kędzierski, Listy Bułharyna, czyli rzecz o donosach
Stanisław Makowski, Pośmiertny portret Juliusza Słowackiego
Stanisław Makowski, Zapomniany projekt plakiety Juliusza Słowackiego
Pomnik Juliusza Słowackiego w Warszawie - akt erekcyjny
Gustaw Olizar, Podanie o paszport
opracował Janusz Odrowąż-Pieniążek
Adres do Henryka Ibsena
opracował Janusz Odrowąż-Pieniążek
Jan Parandowski, Projekt muzeum literatury
Jolanta Pol, Pierwsze polskie muzeum Witolda Gombrowicza
Maria Śledzianowska, Muzeum Witolda Gombrowicza w Vence
Jerzy Surwiło, Muzeum Adama Mickiewicza w Wilnie
Zdzisław Najder, Projekt Muzeum Josepha Conrada-Korzeniowskiego
i Jego Rodziny w Berdyczowie
Janusz Odrowąż-Pieniążek, Sporu o matkę wieszcza ciąg dalszy
Jerzy Narbutt, Uczył Marcin Marcina
Adam Wierciński, Zapomniane dziedzictwo kresowe
Jerzy Narbutt, Psychologiczna interpretacja
Jerzy Pelc, Wacław Borowy w ostatnich latach życia
Janusz Odrowąż-Pieniążek, Rok Giedroycia. Kilka wspomnień
Nina Taylor-Terlecka, Tymon z Przemyśla
Hanna Szwankowska, Zygzakiem - o Juliuszu Wiktorze Gomulickim
Maria Dernałowicz, Zofia Stefanowska
Janusz Odrowąż-Pieniążek, Maria Danilewicz Zielińska 1907-2003
Janusz Odrowąż-Pieniążek, Teodor F. Domaradzki 1910-2001
Jerzy Narbutt, Wspomnienie o Dorze Kacnelson 1921-2003
Wiesława Kordaczuk, Leszek Talko 1916-2003
Janusz Odrowąż-Pieniążek, Ryszard Kiersnowski 1925-2006
Janusz Odrowąż-Pieniążek, Juliusz Wiktor Gomulicki 1909-2006
Elżbieta Szczepańska, Natalia Władimirowna Szachałowa 1924-2006
Teresa Stróżyńska, Maria Mierzejewska-Janowicz 1941-2001
Grażyna Grochowiakowa, Elżbieta Loth 1946-2005
|
